Erteleme deyip geçmeyin: DEHB yetişkinlerde de bu belirtilerle kendini gösterebiliyor

Sürekli erteleme, dikkat dağınıklığı ve zaman yönetiminde yaşanan güçlükler yalnızca günlük alışkanlıklardan kaynaklanmayabilir. Uzman Klinik Psikolog Jülide Unutmaz, çocukların yanı sıra yetişkinleri de etkileyen dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun (DEHB) belirtilerini anlattı.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun (DEHB) yalnızca hareketlilik veya dikkatin kolay dağılmasıyla açıklanamayacağını belirten Uzman Klinik Psikolog Jülide Unutmaz, "DEHB, dikkat, dürtü ve hareketlilik kontrolünün yanı sıra kişinin kendini düzenleme becerilerini de etkileyebilen nörogelişimsel bir durum. Çocuklarda aşırı hareketlilik, dikkatin kolay dağılması, bir işe başlamakta veya başladığı işi bitirmekte zorlanma, sandalyede, masa başında ya da okul sırasında otururken çabuk sıkılma gibi belirtiler de görülebiliyor" diyor. Önemli uyarılar ve önerilerde bulunuyor:

UYKUSUZLUK ETKİLEYEBİLİYOR

Çocuklarda hareketlilik ve dikkatin kolay dağılması daha belirgin olabilirken yetişkinlerde dikkat dağınıklığına erteleme davranışı da eşlik edebilir. Zaman yönetiminde zorlanma, işleri belirli bir sıraya koyamama ve mevcut planları ilerletmekte güçlük çekme gibi durumlar yaşanabilir. Bu nedenle DEHB yalnızca hareketli çocuklarla ilişkilendirilmemeli. Hepimizin dikkati zaman zaman dağılabilir. Uykusuz kaldığımızda, stresli olduğumuzda veya çok fazla ekrana maruz kaldığımızda dikkatimizi toplamakta zorlanabiliriz. Ancak bu durum doğrudan DEHB'yi işaret etmez. Değerlendirme sırasında belirtilerin ne kadar sık ortaya çıktığına ve kişinin aile, iş veya okul yaşantısını hangi ölçüde etkilediğine bakılması gerekiyor.

Sürekli erteleme ve dikkat dağınıklığı DEHB belirtisi olabiliyor.

YARAMAZ OLARAK ETİKETLENMEMELİ

Dikkatini toplamakta veya hareketlerini kontrol etmekte zorlanan çocuklar, şımarık, yaramaz ya da disiplinsiz olarak etiketlenebiliyor. Oysa DEHB bu tanımlamalardan tamamen farklı bir durum. Dışarıdan bakıldığında söz dinlemiyormuş gibi görünen bir çocuk, aslında dikkatini sürdürmekte veya davranışlarını düzenlemekte çok fazla zorlanıyor olabilir. Bu nedenle çocuğun yaşadığı güçlüklerin doğru değerlendirilmesi önemli.

Uykusuzluk ve stres, dikkati toplamakta güçlük yaratabiliyor.

TANI BİR TESTLE KONULMUYOR

DEHB tanısı yalnızca tek bir test üzerinden konulmuyor. Değerlendirme sürecinde öğretmenlerin gözlemleri, aileden alınan bilgiler ve klinik görüşmeler önem taşıyor. Doğru değerlendirmenin ardından kişinin ihtiyaçlarına özel bir destek planı oluşturuluyor. Bu süreçte psikoeğitimler verilebiliyor, davranışsal yöntemlerden yararlanılabiliyor ve gerekli görüldüğünde medikal tedavi uygulanabiliyor. Buradaki amacımız kimseye bir etiket koymak değil, kişinin ihtiyaç duyduğu doğru desteği sunabilmek.

Organ bağışında hayat kurtaran adım!