İBB yönetimini terleten bütçe sorusu: Para varsa hizmet nerede, hizmet yoksa para nerede?

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisinin kasım ayı toplantıları finans ve bütçe gündemiyle gerçekleşti. Toplantıda söz alan AK Parti İBB ve Güngören Belediye Meclis Üyesi Abdulkadir Altınhan, belediyenin son yedi yıllık gelir ve gider tablosuna ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yaptı.

GELİRLER 14 KAT ARTTI

Altınhan, İBB'nin 2019 yılında 19 milyar 540 milyon lira olan bütçe gelirinin 2025 yılı sonunda 275 milyar 430 milyon liraya yükseldiğini, bu artışın nominal olarak yaklaşık 14 kata denk geldiğini belirtti. İSKİ, İETT ve belediye iştirakleri dahil edildiğinde yedi yılda toplam 105 milyar dolarlık kaynak oluştuğunu vurgulayan Altınhan, "Kasaya giren 105 milyar dolarlık o devasa servete karşılık, bu şehre ne verdiniz?" ifadelerini kullandı.

Belediye gelirlerindeki artışta merkezi yönetimden aktarılan payların önemli bir yer tuttuğunu belirten Altınhan, 2019 yılında 14 milyar lira olan merkezi yönetim aktarımının 2025 yılında 245 milyar lirayı aştığını, bu tutarın yaklaşık 17,4 katlık bir artışa karşılık geldiğini söyledi. Altınhan, öz kaynakların geliştirilmesi gerektiğini belirterek, "Taşınmaz kiraları, hafriyat gelirleri ve reklam alanları gibi kaynakların daha etkin yönetilmesi gerekiyor. Belediyenin öz gelirlerini artıracak uygulamalara ağırlık vermesi çağrısında bulunuyorum" dedi.

SERMAYE GİDERLERİNİN PAYI GERİLEDİ

İBB'nin toplam giderlerinin 2019 yılında 21 milyar 420 milyon lira, 2025 yılında ise 261 milyar 290 milyon lira olarak gerçekleştiğini belirten Altınhan, aynı dönemde sermaye giderlerinin toplam harcamalar içindeki payının yüzde 40,6'dan yüzde 20,6'ya gerilediğini ifade etti. Toplam giderlerdeki artışın yüzde 1.120, yatırım harcamalarındaki artışın ise yüzde 518 olduğunu söyleyen Altınhan, insan kaynakları ve eğitim biriminin bütçesinin yüzde 1.687, bilgi işlem bütçesinin yüzde 1.327 ve strateji geliştirme bütçesinin yüzde 1.345 arttığını kaydetti.

Buna karşılık Fen İşleri Daire Başkanlığı bütçesindeki artışın yüzde 481, Yol Bakım ve Altyapı Daire Başkanlığında yüzde 342, Raylı Sistem Daire Başkanlığında ise yüzde 244 olduğunu belirten Altınhan, kaynak dağılımındaki önceliklerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

METRO KREDİLERİNE İLİŞKİN İDDİA

Metro yatırımlarının finansmanına da değinen Altınhan, 2025 yılı Sayıştay raporuna atıfta bulunarak, metro projeleri için sağlanan bazı kredilerin kullanım amaçları dışında değerlendirildiğini ileri sürdü. Metro projeleri kapsamında toplam 4 milyar 755 milyon avroluk kredi tutarından söz eden Altınhan, kredilerin hangi yatırımlara aktarıldığının ve projelerdeki gerçekleşme oranlarının kamuoyuyla açıklanmasını istedi.

Abdulkadir Altınhan

TAHSİL EDİLMEMİŞ ALACAKLAR GÜNDEME GELDİ

İBB'nin tahsil edilmemiş alacaklarına ilişkin rakamlar da paylaşan Altınhan, 2025 yılı mali verilerine göre belediyenin 1 milyar 784 milyon lira kira alacağı bulunduğunu belirtti. 2026 yılına devreden tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş idari para cezalarının 5 milyar 179 milyon lira olduğunu ifade eden Altınhan, bu cezaların yaklaşık 3,5 milyar liralık bölümünün kaçak hafriyat dökümüyle ilişkili olduğunu söyledi.

Belediye iştiraklerinden tahsil edilmesi gereken 8 milyar 490 milyon liralık alacak bulunduğunu belirten Altınhan, söz konusu tutarların hukuki durumlarına ve tahsil edilebilirliklerine göre değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Altınhan, bu kapsamda vadesi geçmiş alacakların sınıflandırılması, kira sözleşmelerinin gözden geçirilmesi ve üç ayda bir İBB Meclisine tahsilat performans raporu sunulması önerisinde bulundu.

BÜTÜNLEŞİK MALİ BİLANÇO ÇAĞRISI

İBB, İSKİ, İETT ve iştiraklerin mali verilerinin bir arada değerlendirileceği "İstanbul'un Bütünleşik Mali Bilançosu"nun hazırlanmasını talep eden Altınhan, ayrıca büyük yatırımların başlangıç maliyetleri, güncel maliyetleri, fiziki ilerleme oranları ve hedeflenen tamamlanma tarihlerinin altı ayda bir kamuoyuyla paylaşılmasını önerdi.

PARA VARSA HİZMET NEREDE

İstanbul'un ulaşım, altyapı ve deprem hazırlığı gibi temel ihtiyaçlarına dikkat çeken Altınhan, bütçe büyüklüğünün gerçekleştirilen hizmetlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Altınhan, sözlerini şöyle sürdürdü: "İstanbul'un bütçesi katlanarak büyüdü. Gelirler büyüdü. Borçlar dağ gibi büyüdü. Kendi konfor bütçeleriniz büyüdü. Ama ne hikmetse hizmet unutuldu. Bizim bu meclisten sorduğumuz soru gayet net, gayet açıktır: Para varsa hizmet nerede; hizmet yoksa para nerede?"