Samanyolu'nun komşuluk haritası değişiyor: Dev teleskop galaksimizin saklanan iki yoldaşını buldu
Uzay araştırmalarında tarihi bir dönüm noktasına ulaşıldı. Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi, gökyüzünün sadece yüzde 7’lik bölümünü tarayarak Samanyolu Galaksisi'nin etrafında gizlenen daha önce bilinmeyen iki komşu uydu yapı keşfetti.
Şili And Dağları'nda inşa edilen ve dünyanın en büyük dijital kamerasına sahip olan Vera C. Rubin Gözlemevi, göreve başlar başlamaz astronomi dünyasında çığır açan keşiflere imza attı. Gözlemevinin topladığı ilk test verilerini inceleyen uluslararası gök bilimciler ekibi, Samanyolu Galaksisi’nin yörüngesinde dönen ancak bugüne kadar kozmik toz ve aşırı sönüklük nedeniyle tespit edilemeyen iki yeni komşu yapıyı gün ışığına çıkardı.
Research Notes of the AAS ve The Astrophysical Journal Letters dergilerinde detayları paylaşılan araştırmalar, galaksimizin etrafında keşfedilmeyi bekleyen yüzlerce gizli cüce galaksinin varlığını doğruluyor.
DÜNYA'DAN 355 BİN IŞIK YILI UZAKTA SAPTANDI
Yale Üniversitesi, Chicago Üniversitesi ve uluslararası araştırma kurumlarının ortaklaşa yürüttüğü çalışmada tespit edilen gök cisimlerinden ilki, Dünya'ya yaklaşık 355 bin ışık yılı uzaklıkta yer alan son derece sönük "Aquarius IV" cüce galaksisi oldu. Keşfedilen ikinci yapı olan "Rubin-GC1" ise Samanyolu'nun zıt tarafında, kozmik toz bulutlarının ardında gizlenen yoğun bir yıldız kümesi olarak kayıtlara geçti.
Samanyolu'nun etrafında bugüne kadar varlığı bilinen yaklaşık 65 uydu galaksi bulunuyordu. Ancak bilim insanları, yeni teleskobun sağladığı yüksek çözünürlük sayesinde galaksimizin etrafını saran devasa "hale" bölgesinde saptanamayan yüzlerce yeni uydunun ortaya çıkarılacağını belirtiyor.
3,2 GİGAPİKSELLİK DEV KAMERAYLA UZAYIN ZAMAN ATLAMALI KAYDI TUTULUYOR
Keşfin en dikkat çekici yönü, bu iki yeni yapının gözlemevinin 13 yıl sürecek olan Uzay ve Zaman Miras Taraması (LSST) projesinin henüz başındayken, gece gökyüzünün sadece yüzde 7'lik küçük bir bölümünün incelenmesiyle bulunmuş olması. 8,4 metrelik Simonyi Tarama Teleskobu ve 3,2 gigapiksel çözünürlüğündeki devasa dijital kamera, Güney Yarımküre gökyüzünü sürekli fotoğraflayarak evrenin en detaylı hareketli haritasını çıkarıyor.
Çalışmanın başyazarlarından Yale Üniversitesi gök bilimcisi William Cerny, "Sadece ön izleme verileriyle bu kadar sönük sistemleri bulabiliyorsak, 13 yıllık tarama tamamlandığında Samanyolu'nun geçmişine dair bütünüyle yeni bir tablo elde edeceğiz" değerlendirmesinde bulundu.
KARANLIK MADDENİN SIRRI BU SÖNÜK GALAKSİLERDE ÇÖZÜLECEK
Yeni keşfedilen ultra sönük galaksiler, modern fiziğin en büyük bilmecelerinden biri olan "karanlık madde" araştırmaları için eşsiz bir laboratuvar sunuyor. Işık yaymayan veya yansıtmayan, ancak kütleçekimsel etkileriyle evrenin çatı yapısını oluşturan karanlık madde, bu küçük cüce galaksilerin toplam kütlesinin ezici çoğunluğunu oluşturuyor.
Gök bilimciler, Aquarius IV gibi sönük uyduların hareketlerini ve kütleçekimsel davranışlarını inceleyerek, hem karanlık maddenin gerçek yapısını analiz etmeyi hem de Samanyolu'nun milyarlarca yıl içinde diğer küçük sistemleri bünyesine katarak nasıl büyüdüğünü haritalandırmayı hedefliyor.
Kaynak: Cumhuriyet