Cumhuriyet sola açıktır

Bir Milli Demokratik Devrim olan Cumhuriyet sola açıktır:

Çünkü Cumhuriyetçidir:

Dinden, toprak ağalığından, gelenekten, kaynaklanan egemenliğe karşı, halkın, milletin egemenliğine dayalıdır; Temel Hak ve Özgürlüklere dayalı gerçek “Demokrasi”yi hedefler.

Demokratik Cumhuriyet bağlamında sola da açıktır; “Sosyal Devlet” anlayışı ile zaten önü açık olan “Sosyal Demokratik” bir yapıyı hedefler.

Sonradan Emperyalizm’in desteği ile Feodal kalıntıları temsil eden dincilerin, toprak ağalarının ve onların temsilcilerinin “Demokrasi” adı altında Cumhuriyeti yozlaştırması, Atatürk Devrimi’nin, Cumhuriyetin doğal sonucu değil, bu Devrim’in yozlaştırılması ve saptırılmasıdır.

Çünkü Halkçıdır:

Sermayenin değil, sömürülen, ezilen geniş kitlelerin temsilcisidir.

“Kimsesizlerin kimsesidir”, “Fırsat eşitliğinden” yanadır. Hedefi, elbette “Sosyal Devlet” ve “Sosyal Demokrasi”dir.

Çünkü Devletçidir:

Zaten böyle bir sınıf var olmadığı için sermaye sınıfının, burjuvazinin değil, sivil ve asker bir avuç “Devrimci”nin öncülüğünde, halkın, milletin denetiminde olan, “ulusal” (milli) bir ekonomik yapıyı ve bu yapıyla kalkınmayı hedefler.

Çünkü Laiktir:

Eşitlikçidir; bütün dinlere mezheplere eşit uzaklıktadır. Devleti din esaslarına göre değil, eşitlik ve vatandaşlık (isterseniz, zaten “eşit vatandaşlık” anlayışı) ile kurar ve çalıştırır.

Bütün inançları ve kimliklerin hepsini, özellikle de çoğunluk tarafından benimsenmemiş olanları, çoğunluğun baskısına karşı korur.

Çünkü Milliyetçidir:

Yeni terminolojiyle, “Ulusçudur”, “Ulusalcıdır”.

Ümmetçiliğe karşıdır. “Ulusal Devlet”ten, “Ulus Devlet”ten yanadır.

Milliyetçiliği, ulusçuluğu, ulusalcılığı, herhangi bir kimliğin, bir dinin, bir mezhebin, kendini öteki ırklardan milliyetlerden üstün gören bir milliyetçilik değildir.

Öteki ırklarla, milliyetlerle eşitliğe inanan, İstiklal Savaşı ile Cumhuriyeti kuran halkı, bütün kimlikleri kapsayan demokratik ve eşitlikçi bir milliyetçilik anlayışına sahiptir.

Çünkü Devrimcidir (İnkılapçıdır):

Anti Emperyalisttir. “İnkılapçılığı”, “Devrimcilik” anlamını taşır.

Durağan bir nitelik taşımaz. “Sürekli Devrim” anlayışı içinde ileriye dönük, bilime, akla dayanan çözümler arar.

***

Bu ilkelerle kurulan Cumhuriyet 1977 yılında yazılan yeni CHP programında “Sürekli Devrim” anlayışına uygun olarak akıl ve bilim yolunda, “sol yelpazeye” oturtulmuş ve şu yeni altı ilkenin klasik altı ilkeye eklenmesi ile ayrıntılandırılmıştır:

Özgürlük

Eşitlik

Dayanışma

Emeğin üstünlüğü ve bütünlüğü

Gelişmenin bütünlüğü ve etkinliği

Demokratikleşme.

Böylece Atatürk Devrimi ile kurulan Demokratik Cumhuriyetin sol niteliğini vurgulamıştır.

Nitekim, bu sol yaklaşım, seçmenden de büyük bir destek almış ve CHP seçimlerden birinci parti olarak çıkmıştır.

Milli Demokratik Devrim olan Cumhuriyet, sola açıktır.

1945’ten sonra “Demokrasi” aldatmacasıyla Cumhuriyetin altının oyulması ve bugünlere gelinmesi ise Atatürk Devrimi’nin doğal sonucu değildir; onun yozlaştırılması ve saptırılması ile gerçekleştirilmiştir.

Atatürk Devrimi’ni “Burjuva Devrimi” olarak nitelemek tarihsel, siyasal ve toplumsal gerçeklere aykırıdır çünkü o dönemde burjuvazi yoktur, öncülüğü de yoktur.

Ayrıca Cumhuriyete “Burjuva Devrimi” demek, onu yıkılmaktan kurtarmak için, Atatürkçülerle (Kemalistlerle), solcular (sosyalistler) arasında kurulabilecek olan “Cumhuriyetçi” ittifakı da engeller.

Bu tuzağa düşmemek gerekir!

Bugünün Köşe Yazıları

Bir Milli Demokratik Devrim olan Cumhuriyet sola açıktır: Çünkü Cumhuriyetçidir: Dinden, toprak ağalığından, gelenekten, kaynaklanan egemenliğe karşı, halkın, milletin egemenliğine dayalıdır; Temel Hak ve Özgürlüklere dayalı gerçek “Demokrasi”yi hedefler.

“Yalnız çok aptal olanlar dışarı yansıyan parıltıya aldanır” diye iç geçirir taş yontan Pernath, Meyrink’in tarihi Golem romanında. Pazar gecesi Galatasaray efsanesi Prekazi’nin ölüm haberiyle uykuya daldım. Bu köşeyi okuyanlar hatırlayacaktır. 7 yıl önce onu anlatan bir yazı yazmış, “çocukluk kahramanımdı” demiştim. Yazıdan sonra kısa sohbet şansım da oldu. Yalnız topa vuruşunu değil dünyaya dair derdini de anlattığım için mutluydu.

Görevleri ve bağlı oldukları yasalar çerçevesinde piyasaları acımasız ve eksiksiz bir şekilde denetlemek ve gereğini yapmakla görevli, borsa yönetimi dahil BDDK ve SPK’nin Sarayca atanmış elemanları özetle “AKP’nin gözde bürokratları”, içinde bulunduğumuz sonbahar yaprakları gibi bir bir dökülüyor: En son BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu “ağaçtan koptu”. Belki de ilk kopması gereken kişi olmasına rağmen.

ABD ara seçimlerinin sonuçları, “mavi dalga” çok sevindiriciydi. Ancak arkasındaki etkenler ve dinamikler iyi anlaşılmaz ise momentum korunamaz. Bu bağlamda, hayat pahalılığı, enflasyon, konut krizi, ücretlerin satın alma gücündeki aşınma üzerinde odaklanma eğilimi egemen. Soldan yorumcularla Financial Times, The Economist ve Wall Street Journal çevresindeki yorumcuların bu noktada buluşması oldukça ilginç.

YENİ Parti’nin kuruluş kurultayının yaklaşmasıyla birlikte başta genel başkan Özgür Özel olmak üzere saldırının dozu da arttı. 30 Ekim 2024 Esenyurt’la başlayan sürecin değişik bir aşamasına geldik. 2024’ün son aylarında Erdoğan Esenyurt’la kalınmaması gerektiğinin mesajını “Belediyeleri silkeleyin” sözleriyle vermişti. O günden bu yana üçlü kıskaç devam ediyor:

ABD’de yeni tartışma: İran yenilgisinin faturasını kim ödeyecek? Tamam, ABD Kongresi’nin iki kanadını da kaybeden Cumhuriyetçiler ilk faturayı ödedi ama Trump yönetiminin ödemesi gereken fatura ne olacak? ABD Kongresi’nden onay almadan savaşı başlatan, ilan ettiği hiçbir hedefe ulaşamayan, İran’a attığı füzelerle Amerikalıların vergilerini boşa harcayan, Amerikan halkının daha pahalı benzin kullanmasına neden olan, İran’ın karşı saldırılarında Washington’ın Körfez üzerindeki güvenlik şemsiyesini deldiren Trump yönetimi nasıl bir fatura ödeyecek?

Önceki akşam beni ilk kez sokağa çıkardılar! Hayat sürprizlerle dolu. Bir an bulutlar üzerinde uçmak, bir başka an dipsiz kuyuların en dibine batmak biz insanlar için. Bir şafak vakti evinize baskınla uyanabilir, bilmediğiniz nedenlerle casus diye suçlanabilir, çocuğunuzla eşinizle tehdit edilebilir, ya biat et ya hapsi boyla denebilir. Yanlış anlaşılmasın. Bana bunlar olmadı.

Yaklaşık otuz yıl süren Cumhuriyet köşe yazarlığımdan ayrılırken 29 Temmuz’da yayımlanan “Başlangıca Övgü” başlıklı veda yazımda, bunun sevgili gazetemizin yazarı olmaktan değil köşe yazarlığından ayrılmak olduğunu yazmıştım. Nitekim değerli Alev Coşkun ağabeyle ve sevgili Mine Esen’le de bunu ayrıca konuşmuştuk. Benim için ertelenemez bir görev olan bu yazıları elbette gazetemiz için yazdım. “Hapishanelerden Yükselen Çığlıklar VI” başlığıyla devam edeceğim.

İki gün önce ebediyete uğurlayışımızın 88. yılında andık ulu Atatürk’ümüzü... Onu anarken bize bıraktığı emanetlere karşı sorumluluğumuzun her zamankinden daha büyük olduğunu, dünyadaki dostlarımıza da düşmanlarımıza da duyurmayı bir borç biliyorum! Ata’mızı ne kadar unutturmaya çalışırlarsa çalışsınlar, o kalbimizin daha da derinlerine en sağlam şekilde yerleşmeye devam ediyor!

Milli maçlar nedeniyle yine liglere ara verildi. Verilen bu araların ritim yakalamış kulüp takımları için hiç iyi olmadığı açık. Ayrıca futbolculara farklı bir takımla farklı yerlerde maç oynama yükü bindirmek birçok riski de beraberinde getiriyor. Sonuçta o futbolcuya para yatırmış, ümit bağlamış kulüpler ve taraftarları için büyük fedakârlıklar bunlar.

Köyler, kentler, yollar okullar işgal altıdaydı. Savaş sürerken 23 Nisan 1920’de meclis açıldı. 2 Mayısta kurulan ilk hükümetin bakanlıklarından biri de “Maarif Vekâleti”ydi. Mustafa Kemal savaş koşullarında Milli Eğitim Bakanlığı’nı kurmuş... Kısıtlı savaş bütçesinden eğitime pay ayırmıştı. Savaşta barışta ilkin eğitim; 1950’den sonra MEB’nin başına geçenlerin çoğu eğitimi önceleyen bu inceliği ya algılayamadı ya da bilmezden geldi. İktidardaki partinin kendi programı “eğitim sistemi” oldu.

Ön not: Bu yazı, bir anma metnine “Düşüncelerin zarafeti nedir?”, “Zarif düşünceler nedir?” diye karşılaştığım sorular üzerine kaleme alınmıştır. Düşünce ve zarafet arasındaki ilişkiyi anlatmak için hatırı sayılır bir kitap hacmi gerekiyor. Bu yüzden bu sorulara buradan bu kitabın ancak bazı başlıklarını ifade edebilecek ve büyük ölçüde aforizma düzeyinde kalacak değinilerle yanıt verebiliyorum. Dilerim bir gün kapsamlı ve sistematik bir şekilde ifade etme olanağım da olur.

Yazarın Son Yazıları

Ne yazık ki Mustafa Kemal Paşa, İstiklal Savaşı’nı kazandıktan, Cumhuriyeti kurduktan, Atatürk olduktan sonra, Devrimi’ni henüz tamamlayamadan, çok ama çok erken bir tarihte ve çok genç bir yaşta aramızdan ayrıldı.

AKP’nin iktidarı sırasında ve özellikle 2007’de Gül’ün Cumhurbaşkanı seçilmesinden sonra, “Devlet eşittir Parti, Parti eşittir Lider” ideolojisinden kaynaklanan önemli krizler ortaya çıktı. Bunların en büyüğü, sonradan FETÖ/ PDY denilen ve terör örgütü ilan edilen Gülen Cemaati’nin, bürokrasiye, eğitime, ekonomiye, medyaya, yargıya, güvenliğe ve orduya hâkim olması sonunda yaşanan “15 Temmuz 2016 Askeri Darbe Girişimi”ydi.

İnsanlık, kullandığı teknolojiye bağlı olarak varlığının dördüncü aşamasını ve tarihinin üçüncü dalgasını (Küreselleşmesini), yaşıyor.

Burada defalarca yazdım: Ahlakın esas kaynakları, inançlar, gelenekler, yasalar ve anayasadır. İyi ahlakın, yani erdemin (faziletin) taşıyıcıları ise aile ve devlettir (rejim, hükümet ve iktidar). Atatürk, Cumhuriyeti “Fazilet” (erdem) olarak tanımlamış, Cumhuriyetten kastettiği rejimin Demokrasi olduğunu da sadece söylemiyle değil, uygulamalarıyla da net olarak açıklamıştır.

Atatürk’e ve Cumhuriyete en büyük kötülükler ve bu kavramlara ilişkin en büyük saptırma ve yozlaştırmalar sadece İkinci Cumhuriyetçiler (Emperyalistlerin uzantıları liberaller, etnikçiler ve dinciler) tarafından değil, aynı zamanda Kenan Evren gibi Emperyalizmin ve Faşizmin ülkemizdeki temsilciliğini yapanlar, görünüşte ve sözde Atatürkçü olduklarını iddia edenler tarafından yapılmıştır.

Yakın tarihimiz politikacılar tarafından sürekli olarak saptırıldığı için “Çok Partili Rejim”in ilk darbesinin sağ bir sivil darbe olduğu ve Menderes tarafından, Anayasa’ya aykırı olarak kurulan “Tahkikat Encümeni” ile yapıldığı unutulur. Menderes’in 27 Nisan 1960 tarihli “Tahkikat Encümeni Sivil Darbesi” Demokratik Rejim’in ve Cumhuriyetin altını on yıldır oyan Demokrat Parti iktidarının son marifetiydi. (Resmi Gazete 28 Nisan)

Dünkü yazımda, “Demokratik (!) Rejim”in yozlaştırılmasıyla, Cumhuriyetin altının nasıl oyulduğunu anlatmıştım.

Atatürk’ün Cumhuriyet ile hedeflediği rejim “Demokrasi”dir.

Savcılık ve yargıçlık: Bir insanı özgürlüğünden mahrum etmek gücü! Adaletin gücü mü, zulmün gücü mü? Bu aralar zorunlu olarak ahlak, vicdan, siyaset üzerine köşe yazıları yazıyorum... Çünkü sorunlarımızı anlamak ve çözmek için, iki grubun, İktidar mensupları ile savcı ve yargıçların ahlaklarına ve vicdanlarına bakmak gerekiyor!

İktidar, Ahlakın ve Vicdanın heykeltıraşıdır: Tarih ve Toplumbilim, Ahlakın ve Vicdanın iktidar tarafından biçimlendirildiğini gösterir. Toplumun üretim teknolojisi, mülkiyet ilişkileri, iktidarın kaynağı ve meşruiyeti, o toplumun ve o toplum içindeki bireylerin Ahlak ve Vicdanlarını biçimlendirir.

Kriz anları, toplumların ve bireylerin en çıplak kaldığı, en acımasızca sınandığı zamanlardır.

Avukat Mehmet Can Seyhan’ın @ mcanseyhan adlı X hesabından, 19 Ekim’de “Bugün 19 Ekim 2026 Pazartesi. Hatırlayalım, kim kaç gündür hapiste?” başlığı ile bir liste yayımlandı.

Yolsuzlukları açığa çıkarmakla ünlü gazeteci Murat Ağırel’e kurulan “kumpas”ın öyküsünü dün Cumhuriyet’te, Barış Terkoğlu uzun uzun yazdı.

Batı Dünyası’nın, özellikle Ermeni ve Yunan kardeşlerimiz tarafından körüklenen Türkiye düşmanlığının iki kaynağı vardır...

Türkiye art arda yaşanan beklenmedik darbelerle şaşkına çevriliyor.

15 yaşımda, ağabeyimin, hayat modelimin, ölmez idolümün yok olmasıyla tanıştığım ölümden, korkmam...

Erdoğan, İstanbul’daki Uluslararası Adalet Zirvesi’nde, 9 Ekim 2026’da, adalet ile ilgili şöyle demiş...

Şu ya da bu biçimde, bir toplumun başına geçen egemen, bir ilkel insansa geleceği kendi iktidarını sonsuza kadar uzatmak için biçimlendirmek ister.

Miguel Angel Asturias 1966’da Lenin Barış Ödülü, 1967’de Nobel Edebiyat Ödülü alan Guatemalalı bir yazar ve şairdir.

3Y: Yolsuzluk, Yoksulluk, Yasaklar.

Cuma günkü yazımda bu masalın diktatörlere karşı “Ezop dili” adında bir eleştiri üslubu yarattığını belirtmiştim.

Ezop, insanlık tarihinin en eski ve en etkili hikâye anlatıcılarından biri, bir şair ve bir düşünürdür (Filozof?).

“Ver yetkiyi, gör etkiyi”, AKP’nin 2018 seçimleri öncesinde, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni överek seçmenlerden destek istediği ünlü bir siyasal slogandı.

Vurgun bir günde gerçekleşmedi...

“3Y”; “Yoksulluk, Yolsuzluk, Yasaklar” olarak formüle edilen, siyasal, ekonomik ve toplumsal sorunları vurgulayan bir simgedir!

Siyaset, bir topluma sadece iktidar ya da muhalefet olarak vaatlerle seslenmek değil, tutum ve davranışlarla, eylem ve söylemlerle, örnek olarak da yön verme sanatıdır.

AKP’li Tayyar’ın, AKP’li Cumhurbaşkanı’na önerisini, Zülâl Kalkandelen dün, irdeleyerek eleştirdi: Türkiye’nin niçin bu rejimle hiçbir sorunu çözemeyeceği ve daha da kötüye gideceği o yazıda anlatılıyor.

Ekonomi ve maliye Demokratik bir siyasal iktidar, ülkenin tarımdaki, sanayideki ve hizmetlerdeki üretim kapasitesini ve üretim verimliliğini arttırır.

“Merdan Yanardağ Casustur” suçlaması, “Seçimsiz Demokrasi” ya da “Yumurtasız Omlet” gibi oksimoron bir ifadedir.

Şu anda yapılanlar; 1) Belirsizliklere ve eşitsizliklere yol açtığı belirtilen, PKK’li teröristler için çıkarılan “af yasası” niteliğindeki “infaz yasası”

OKSİMORON, birbiriyle çelişen ve birlikte olabilmeleri olanaksız nitelik taşıyan, varlık, olay ya da olguların aynı anda var olmalarını ifade eden bir söylem türüdür!

Konu artık medyaya da yansıdı...

İnsanın da öteki hayvanlar gibi doğuştan, birtakım yönsemeleri, içgüdüleri vardır.

Yeni “transfer” dedikoduları da gündemdeyken Cumhuriyet’in dünkü haberine göre, Üsküdar Belediyesi’ne yapılan operasyonla birlikte, İstanbul’daki 15 ilçe belediye başkanı görevlerinden uzaklaştırılmış oldu ve 2024 yerel seçimlerinde CHP’ye verilen oyların tersine, yönetimleri İktidara devredilen ilçe belediyelerinde gasp edilmiş olan oy sayısı 1 milyon 382 bin 746’ya ulaştı.

Ahlak ve Namus birbirine yakın ama aynı olmayan kavramlardır.

(Sinem Dedetaş Ve Direnen Üsküdarlılar İçin)

Cumhuriyet Rejimi’miz Anayasa’mızda, Demokratik, Laik ve Sosyal Hukuk Devleti olarak tanımlanmıştır.

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, “Kurtuluş Savaşı” tanımına karşı bozuk bir Türkçeyle “Neyden kurtuluyoruz?” diye sormuş ve “Ondan önce koskoca Osmanlı İmparatorluğu vardı” demişti.

Temmuz 2026’da yeni müfredat programı kapsamında “Kurtuluş Savaşı” yerine “Milli Mücadele” kavramının öne çıkarılmasıyla ilgili tartışmalarda Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, bozuk bir Türkçeyle, “Neyden kurtuluyoruz? Ondan önce koskoca Osmanlı İmparatorluğu vardı” demişti.